Mã Pì Lèng – Đệ nhất hùng quan

Thứ hai, 09/01/2012

Đèo Mã Pì Lèng thuộc địa phận 3 xã Pải Lủng, Pả Vi và Xín Cái, huyện Mèo Vạc, nằm trên quốc lộ 4C nối 2 huyện Đồng Văn và Mèo Vạc có chiều dài hơn 24km. Đây là một trong những địa điểm phong phú bậc nhất về các di sản địa của Công viên địa chất Cao nguyên đá Đồng Văn. Sông Nho Quế tại đây hình thành vào cách đây khoảng 5,3 triệu năm. Hẻm vực Mã Pì Lèng sâu khoảng 700-800m; dài 1,7km; vách dốc 70-900, là danh thắng thuộc loại kỹ vĩ nhất trên Công viên địa chất Cao nguyên đá Đồng Văn, được coi là hẻm vực sâu nhất Việt Nam và có thể là sâu nhất Đông Nam Á. Di sản kiến tạo - địa mạo này đã được mệnh danh là  “Đệ nhất hùng quan” và đã được các nhà khoa học xếp vào Tổ hợp di sản cấp quốc tế, đồng thời cũng  được chọn là một chi tiết chiếm vị trí trung tâm của Logo Công viên địa chất Cao nguyên đá Đồng Văn.

 

 

Khu vực đèo Mã Pì Lèng cấu tạo bởi đá vôi silic hệ tầng Si Phai. Tại đây có thể quan sát thấy dấu vết các bậc địa hình thành tạo do đứt gãy cũng như các bậc thềm sông khá bằng phẳng ở các mức độ cao khác nhau, phân bố dọc hai bên bờ sông, các bề mặt sườn xâm thực-bóc mòn hùng vĩ, di tích đáy cổ của thung lũng Mèo Vạc và những mặt trượt của đứt gãy sông Nho Quế phương TB-ĐN cắt qua đá vôi. Sản phẩm của ép nén tạo núi vào chu kỳ kiến tạo Caledoni muộn (cách đây khoảng 350 triệu năm) đã tạo nên những nếp uốn quy mô khá lớn trong đá vôi silic hệ tầng Si Phai có thể trực tiếp quan sát thấy ở ngay taluy dương của đường.

 

Ngoài ra, khu vực đèo Mã Pì Lèng còn có một chóp núi đá vôi rất độc đáo là Tháp Kim Pả Vi, một biểu hiện điển hình của quá trình trẻ hóa địa hình karst đã tạo ra ở đây một cảnh quan vô cùng độc đáo.

 

Hẻm vực Mã Pì Lèng cùng hàng loạt những di sản địa chất tiêu biểu khác vừa được giới thiệu trên đây đã tạo ra ở khu vực này một cảnh quan hoành tráng nhất của CVĐC Cao nguyên đá Đồng Văn.

 

Tuy nhiên, ngay cả lúc các nhà địa chất chưa hề đặt chân tới đây và các DSĐC vẫn chưa được phát hiện thì khu vực đèo Mã Pì Lèng cũng đã là một trong những địa danh nổi tiếng nhất trên Cao nguyên đá. Là nơi cư trú của 7 dân tộc anh em, trong đó 96% dân số là đồng bào Mông sống rải rác trên những triền núi cao nhưng từ năm 1959 trở về trước chưa hề có con đường nối giữa thị trấn huyện lỵ các huyện Đồng Văn và Mèo Vạc mà thay vào đó là những vách đá dựng đứng, cheo leo trông xuống hẻm vực sông Nho Quế thăm thẳm phía dưới. Tên gọi “Mã Pì Lèng” có nhiều cách giải thích: tiếng Quan Hỏa có nghĩa là “mũi ngựa mát” do khe núi hình sống mũi ngựa, luôn có gió mát thổi; hoặc “tuyết bám mũi ngựa” do gió rét, hơi thở của ngựa đóng lại thành tuyết; đồng bào Mông lại giải thích là: “dốc chết ngựa” do quá hiểm trở nên ngựa có thể sẩy chân rơi xuống vực mà chết; lại có cách giải thích “Mẩu Pí Lèng” mô tả cảm giác của con chuột khi nằm trong nanh vuốt của con mèo. Tất cả mọi cách giải thích đều ám chỉ mức độ chênh vênh hiểm trở của Mã Pì Lèng. Ngày nay, khu vực đèo Mã Pì Lèng cũng gắn liền với lịch sử hào hùng của Con đường Hạnh Phúc  - một di tích lịch sử - danh thắng cấp quốc gia mà hàng vạn đồng bào 16 dân tộc các tỉnh Cao Bắc Lạng, Thái Tuyên Hà, Hải Hưng và Nam Định đã đổ biết bao mồ hôi và xương máu trong suốt 5 năm liền (từ 10/9/1959 đến 15/6/1065) để làm nên. Chỉ riêng đoạn qua đèo Mã Pì Lèng hơn 1.000 thanh niên xung phong đã phải treo mình trên vách đá trong suốt 11 tháng ròng, thậm chí phải thành lập cả đội cảm tử, để phá đá mở đường. Đây cũng là một kỳ tích về sức mạnh đoàn kết của đồng bào các dân tộc anh em trên Cao nguyên đá, một kỳ tích đã được khắc vào bia đá để du khách đến tham quan đèo Mã Pì Lèng giờ đây có thể hồi tưởng một cách trân trọng.

 

Khu vực đèo Mã Pì Lèng đã được các nhà khoa học xếp là tổ hợp di sản địa chất cấp quốc tế. 

 

Bên cạnh sự kỳ vĩ của tự nhiên, nơi đây còn được xem như một bằng chứng về sức mạnh của con người trong việc chinh phục, khai phá tự nhiên. Trước đây, để vượt qua đỉnh đèo Mã Pì Lèng phương tiện duy nhất là đi ngựa men theo các lối mòn dọc các triền núi, một bên là núi cao, một bên là vực thẳm. Năm 1959 Đảng và Nhà nước ta quyết định khai thông tuyến đường nối tỉnh lỵ Hà Giang với Đồng Văn, Mèo Vạc, lấy tên là đường Hạnh Phúc. Do là khu vực hiểm trở nhất của Cao nguyên Đồng Văn, tuyến đường Hạnh Phúc đi qua đèo Mã Pì Lèng cũng là đoạn đường nhiều khúc cua và khó đi nhất. Việc phá đá mở đường qua đoạn này cũng mất nhiều công sức, xương máu hơn cả, riêng đoạn Đồng Văn - Mèo Vạc dài 24km đường núi đá đã phải mất gần 2 năm (9/1963 - 3/1965) mới hoàn thành, trong đó để qua được "vạn lý trường thành bằng đá" này hơn 1000 thanh niên xung phong của bà con 16 dân tộc thuộc các tỉnh Cao - Bắc - Lạng - Thái - Tuyên - Hà, Nam Định, Hải Dương phải treo mình 11 tháng trên vách đá để đục lỗ nổ mìn mở đường.

 

Đến với Mã Pì Lèng hôm nay ta vẫn thấy cái tráng lệ, kỳ vĩ của núi, vẫn thăm thẳm dưới chân đèo dòng Nho Quế uốn quanh, vẫn mầu xanh ngút ngàn của nương ngô, những mái nhà ẩn hiện trong mây. Nhưng Mã Pì Lèng hôm nay không còn vẻ hoang sơ như 50 năm về trước. Đường ô tô đã vượt qua đỉnh đèo, đập thuỷ điện chặn ngang dòng Nho Quế đem điện về từng thôn bản, những ngôi trường mái ngói đỏ tươi, nằm thấp thoáng dưới chân đèo. Cuộc sống đang từng ngày thay đổi, Mã Pì Lèng hứa hẹn một tiềm năng du lịch rất lớn bởi bên cạnh sự hùng vĩ của thiên nhiên, các dân tộc sinh sống trong vùng còn bảo lưu được gần như nguyên vẹn những nét văn hoá truyền thống, những lễ hội đậm màu sắc cao nguyên đá. Nơi đây là điểm đến lý tưởng cho những du khách ưa mạo hiểm, thích khám phá và tìm hiểu văn hoá vùng cao.

 

Với những giá trị về di sản địa chất, di sản văn hóa và mang đậm dấu ấn lịch sử hào hùng một thời, di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh Mã Pì Lèng được xếp hạng cấp quốc gia vào ngày 16/11/2009.

quang chung

CÁC TIN KHÁC:

Không còn bài cũ hơn!
This text will be replaced
クロエ バッグ コーチバッグ GUCCI 財布