Huyện Mèo Vạc, tỉnh Hà Giang

Thứ hai, 18/06/2012

Huyện Mèo Vạc là huyện vùng cao núi đá phía Bắc của tỉnh Hà Giang, cách thành phố Hà Giang 164km và cách thủ đô Hà Nội hơn 480km, nơi có đèo Mã Pì Lèng được mệnh danh là đệ nhất hùng quan nơi cực Bắc tổ quốc, là điểm cuối cùng của trục đường Hạnh Phúc Hà Giang - Đồng Văn. Là huyện nằm trong địa bàn Công viên địa chất toàn cầu Cao nguyên đá Đồng Văn.

 

Toàn cảnh huyện Mèo Vạc
(Ảnh: Đức Tân)

 

Lịch sử hình thành

 

Ngày 15/12/1962, Hội đồng Chính phủ đã ban hành quyết định số 211/QĐ-CP tách Đồng Văn thành 3 huyện là Yên Minh, Mèo Vạc và Đồng Văn.

 

Ngày 21/10/1982, Hội đồng Bộ trưởng (nay là thủ tướng Chính phủ) ban hành quyết định 179/HĐBT, tách 3 xã Niêm Sơn, Nậm Ban, Tát Ngà của huyện Yên Minh để sáp nhập vào huyện Mèo Vạc.   

 

Trước năm 1975, Mèo Vạc là huyện của tỉnh Hà Giang, từ năm 1976 - 1991 là huyện của tỉnh Hà Tuyên. Sau năm 1991 trở lại đây là huyện của tỉnh Hà Giang

 

Điều kiện tự nhiên

 

- Vị trí địa lý

 

Vị trí địa lý của huyện nằm trong tọa độ từ 22022’- 33019’ vĩ độ Bắc, 105012’-105024’ kinh độ Đông. Phía Đông giáp Trung Quốc và huyện Bảo Lạctỉnh Cao Bằng; phía Nam giáp huyện Yên MinhHà Giang và huyện Bảo LâmCao Bằng; phía Tây giáp huyện Đồng Văn; Phía Bắc giáp Đồng Văntỉnh Hà Giang và Trung Quốc.

 

- Địa hình

 

Diện tích tự nhiên của toàn huyện là 57.384 km2. Địa hình của huyện khá phức tạp, chủ yếu của là núi đá vôi, độ cao trung bình 1.150m so với mực nước biển, độ dốc trung bình là 25o-35o. Núi đá chiếm hơn 34.000ha, đất nông nghiệp chỉ chiếm gần 15.000ha, lâm nghiệp hơn 10.000ha, còn lại là đất chuyên dùng và đất ở. Về tổng thể, địa hình Mèo Vạc phân thành ba tiểu vùng có địa hình, địa chất và thế mạnh kinh tế khác nhau.

 

- Tiểu vùng phía Nam gồm 4 xã: Niêm Sơn, Nậm Ban, Tát Ngà và Khâu Vai. Tiểu vùng này được coi là tiểu vùng núi đất, nhưng đất cũng chỉ chiếm khoảng 50%, độ dốc lớn.

 

- Tiểu vùng biên giới gồm 3 xã: Sơn Vĩ, Thượng Phùng và Xín Cái, đây là ba xã biên giới huyện Mèo Vạc. Địa hình thấp dần từ biên giới Việt - Trung xuống dòng sông Nho Quế.

 

- Mười xã còn lại và thị trấn nằm trong tiểu vùng giữa của huyện. Khu vực này nằm trên địa tầng đá vôi có nhiều khe, dốc, hố sụt địa chất và hầu như không có suối hoặc khe nước, duy nhất có nguồn nước ở rừng đầu nguồn từ Dải Chí Sán.

 

Hệ thống sông suối của huyện Mèo Vạc ít, toàn huyện có hai con sông chảy qua là sông Nho Quế và sông Nhiệm. Sông Nho Quế bắt nguồn từ Trung Quốc chảy theo hướng Bắc - Nam qua địa phận huyện Đồng Văn, chảy qua 9 xã của huyện Mèo Vạc với chiều dài là 20km. Sông Nhiệm bắt nguồn từ huyện Yên Minh chảy qua hai xã phía nam của huyện Mèo Vạc là Nậm Ban và Niêm Sơn với chiều dài 8km. Sông Nho Quế và Sông Nhiệm hợp lưu tại nơi tiếp giáp với tỉnh Cao Bằng.

 

- Khí hậu

 

Huyện Mèo Vạc nằm trong vành đai chí tuyến Bắc, mang khí hậu á nhiệt đới - cận ôn đới. Khí hậu trong năm phân thành hai mùa tương đối rõ rệt. Mùa khô (mùa đông) thường kéo dài từ tháng 10 năm trước đến tháng 4 năm sau. Khí hậu mùa này hết sức khắc nghiệt, khô, hanh, có nhiều ngày rét đậm, rét hại và sương muối, nhiều năm có tuyết rơi. Mùa mưa kéo dài từ tháng 4 đến tháng 10 trong năm. Lượng mưa trung bình hàng năm đạt 1.600 - 1700mm nhưng phân bố không đều trong các tháng, các tiểu vùng.

 

Điều kiện kinh tế, văn hóa, xã hội

 

Hiện nay, huyện Mèo Vạc có 17 xã và 1 thị trấn, gồm thị trấn Mèo Vạc và các xã: Thượng Phùng, Pải Lủng, Xín Cái, Pả Vi, Giàng Chu Phìn, Sủng Trà, Sủng Máng, Sơn Vĩ, Tả Lủng, Cán Chu Phìn, Lũng Pù, Lũng Chinh, Tát Ngà, Nậm Ban, Khâu Vai, Niêm Tòng, Niêm Sơn.

 

Theo niên giám thống kê năm 2010. Dân số toàn huyện là 61.600 người, mật độ dân số 126,61 người/km2, Mèo Vạc là địa bàn sinh sống của các dân tộc Lô Lô, Dao, Giáy, Tày, Kinh, Nùng, Hoa….gồm 17 dân tộc, đông nhất là dân tộc Mông chiếm gần 90% dân số toàn huyện, đây cũng là 1 trong những địa phương mà người Mông chọn làm nơi định cư đầu tiên khi đến Việt Nam.

 

Trên địa bàn huyện đang xây dựng 2 nhà máy thủy điện Nho Quế 1 và Nho Quế 3; 100% xã của huyện có đường ô tô đến trung tâm xã, trong đó có 13/18 xã, thị trấn có đường nhựa đi qua.

 

Đất đai ở Mèo Vạc chỉ trồng được ngô, đậu tương và các loại cây dược liệu, cây ăn quả như: tam thất, đào, lê, mận, … và chăn nuôi đại gia súc như: bò, dê, ngựa, trong đó Mèo Vạc là huyện đầu mối cung cấp bò thịt và bò nuôi lớn nhất trong khu vực, Mèo Vạc có tiềm năng phát triển nghề nuôi ong. Rừng ở khu vực Mèo Vạc thường có các loại cây lấy gỗ thuộc nhóm tứ thiết như trai, nghiến …

 

Nền kinh tế chủ yếu của các dân tộc huyện Mèo Vạc là nông nghiệp, cây lương thực chính là ngô, ngô chiếm phần lớn diện tích trồng trọt. Ngô được xay thành bột đồ lên thành “mèn mén”, đây là lương thực chủ yếu của đồng bào các dân tộc thiểu số trên cao nguyên đá Đồng Văn này.

 

Trong lĩnh vực văn hóa truyền thống, mỗi dân tộc ở Mèo Vạc có văn hóa đặc trưng mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc riêng. Các lễ hội truyền thống được tổ chức vào dịp lễ tết như: Lễ Cúng cơm mới, lễ hội Cầu Mùa của dân tộc Lô Lô, múa trống của dân tộc Giáy, lễ hội Lồng Tồng của dân tộc Tày. Đặc biệt, Mèo Vạc còn được du khách trong và ngoài nước biết đến bởi lễ hội chợ tình Khau Vai. Chợ họp một năm một lần vào đêm 26 rạng sáng ngày 27/3 âm lịch tại xã Khau Vai. Chợ tình Khau Vai đang là thương hiệu thu hút khách du lịch đến với mảnh đất cực Bắc này. Ngoài ra, Mèo Vạc còn hấp dẫn du khách nhờ những món đặc sản như: thịt bò khô, đậu xi, chè xanh Tát Ngà, rượu ngô Ha Ía và các loại thuốc dân gian truyền thống các dân tộc.

 

                                                         Theo: Lịch sử Đảng bộ huyện Mèo Vạc

Triệu Hoàng-BQLCVĐCTC CNĐ Đồng Văn
This text will be replaced