Di sản địa chất ở Đồng Văn23/04/2012

Huyện Đồng Văn nằm về phía Bắc của CVĐC toàn cầu Cao nguyên đá Đồng Văn. Nơi đây tập trung mật độ di sản địa chất thuộc loại cao, đa dạng và có giá trị nhất của CVĐC toàn cầu Cao nguyên đá Đồng Văn; chứa đựng rất nhiều những di sản địa mạo như: cảnh quan địa hình các thế núi nằm đơn nghiêng (cuesta); cảnh quan các rừng đá, hoang mạc đá, các bề mặt san bằng, những khối karst dạng chóp trên bề mặt san bằng 1.300 – 1.500m, các chỏm đá vôi dạng kim tự tháp hoặc nón lệch, hố sụt karst, các hang động đẹp và kì bí như hang Sà Phìn, hang Phó Bảng, Động Nguyệt, hang Ong, hang Tia Sáng, hang Sảng Tủng, hang Pa Ca, hang Rồng, hang Mẹ Chúa Ba, hang Lũng Thàng, hang Ma Lé, hang Xả Lũng v.v. đã tạo cho Đồng Văn những cảnh quan vô cùng hấp dẫn và ngoạn mục, rất có giá trị về khoa học, thẩm mĩ và kinh tế.

 

 Các di sản cổ sinh ở khu vực Đồng Văn cũng rất phong phú, bao gồm: Hóa thạch Bọ ba thùy ở Lũng Cú có hình dáng đẹp giống một chiếc Vương miện, có tuổi cổ nhất (trên 500 triệu năm); Hóa thạch Tay cuộn ở Ma Lé, trong đó có loài Tay cuộn đặc trưng là Euryspirifer tonkinensis, sự có mặt của phức hệ hóa thạch Tay cuộn biểu hiện cho môi trường biển nông ven bờ; Hoá thạch Cá cổ và Thực vật thuỷ sinh tuổi Devon được tìm thấy chúng trong những lớp đá phiến sét, bột kết hệ tầng Si Ka; Hoá thạch Hai mảnh vỏ tuổi Devon sớm thuộc các hệ tầng Bắc Bun, Mia Lé; Đá vôi Trùng thoi xuất hiện trong các đại dương cổ vào khoảng 345 triệu năm trước (đầu kỷ Carbon), phát triển cực thịnh trong suốt 2 kỷ Carbon và Permi, sau đó do điều kiện cổ khí hậu – môi trường thay đổi nên đã bị tuyệt diệt vào cuối Permi (khoảng 251 triệu năm trước).

 

Hoang mạc đá ở Công viên địa chất CNĐ ĐV
Địa hình cuesta ở Lũng Cú (Đồng Văn)

 

Ngoài ra, khu vực Đồng Văn là nơi lưu giữ 2 di sản địa tầng được đánh giá ở cấp quốc tế, thứ nhất là: Biến cố sinh học Devon muộn xảy ra ở ranh giới Frasni/Famen (cách ngày nay khoảng 364 triệu năm) đã làm cho 19% số họ và 50% số giống cổ sinh vật bị tuyệt diệt và Biến cố sinh học Permi – Trias xảy ra sát trước ranh giới Permi/Trias (cách ngày nay khoảng 251 triệu năm), là sự kiện lớn nhất trong 5 biến cố của sinh giới, đã làm tuyệt diệt khoảng 90-95% số giống và loài sinh vật biển và đất liền. Các loài sinh vật ở 2 biến cố sinh học trên được các nhà khoa học giải thích là do biến đổi khí hậu toàn cầu và sự thay đổi đột ngột môi trường sống của các loài sinh vật.