Với địa hình phân cắt mạnh mẽ từ rất
cao đến rất thấp, Cao nguyên đá Đồng Văn từ lâu đã nổi tiếng với các đoạn đường
đèo dốc, như dốc Bắc Sum từ xã Minh Tân lên Cổng trời xã Quản Bạ, dốc 9 khoanh
từ xã Phố Bảng sang xã Sà Phìn... Còn đây là cua chữ M quanh co, mềm mại, kéo
dài khoảng 2km từ xã Mậu Duệ đến xã Lũng Phìn.
Theo hướng này, cùng với sự thay đổi đột
ngột về độ cao địa hình, từ chỉ khoảng 300-400m lên 950-1.000m trên mực nước biển,
là sự thay đổi cũng đột ngột không kém về thành phần đất đá, từ các loại đá cát
kết, bột kết, sét kết sang các loại đá vôi, kéo theo sự thay đổi rất tương phản
trong các kiểu dạng địa hình, từ thoai thoải, mềm mại sang gồ ghề hiểm trở, từ
địa hình rửa trôi, bóc mòn sang địa hình karst độc đáo, ấn tượng, với các chóp
nón karst sót trên bề mặt san bằng, karst dạng dãy, dạng chuỗi các kim tự tháp,
mái nhà lệch, rừng đá... trên bề mặt san bằng karst 950-1.000m, từ các cánh đồng,
thửa ruộng bậc thang đầy ắp nước đến các nương ngô ngút ngàn...
Cùng với những tương phản, đa dạng trong các kiểu loại di
sản địa chất là các nền văn hóa bản địa, khác biệt nhưng bổ trợ lẫn nhau và
cùng có chung một nét hài hòa, thân thiện với tự nhiên, môi trường. Người dân bản
địa nơi đây, dù là người Tày, người Dao ở vùng đất thấp hay người Mông ở vùng đất
cao, đều rất giỏi canh tác cả ruộng bậc thang lẫn các nương đá, hốc đá, và
trong điều kiện nào cũng tìm được những giống cây trồng, vật nuôi thích hợp,
đúng chất “đặc sản” như lúa trên các thửa ruộng bậc thang đủ nước, ngô hoặc tam
giác mạch trên các nương đá thiếu nước, trâu hoặc ngựa ở các vùng đất thấp
nhưng lại là bò hoặc dê ở các vùng núi cao, và chung cho cả hai vùng đất, ở hai
bên cua chữ M, là những cây đào nở rộ những cánh hoa dầy dặn, thắm đượm mỗi độ
xuân về.
With its strongly dissected terrain, ranging from low
valleys to high mountain plateaus, the Dong Van Karst Plateau has long been
famous for its mountain passes, such as Bac Sum Pass leading from Minh Tan
Commune to Quan Ba Heaven Gate and the Nine-Turn Pass connecting Pho Bang
Commune and Sa Phin Commune. Here, visitors can experience the winding and
graceful curves of Snake Pass, which extends for approximately 2 kilometers
from Mau Due Commune to Lung Phin Commune.
Along this route, the abrupt change in elevation—from only
300-400 meters to 950-1,000 meters above sea level—is accompanied by an equally
dramatic change in bedrock composition, from sandstone, siltstone, and
claystone to limestone. This transition gives rise to a striking contrast in
landscapes, from gentle and rolling terrain to rugged and precipitous
mountains; from erosion-dominated landforms to distinctive karst landscapes
featuring residual karst cones on planation surfaces, ridge karst, chains of
pyramid-like peaks, leaning-roof landforms, and stone forests developed on the
950-1,000 meter karst surface; and from fertile fields and water-filled
terraced rice paddies to vast maize fields stretching across the mountainsides.
Alongside
the contrasts and diversity of geological heritage, visitors can also encounter
a rich variety of indigenous cultures. Though different in many ways, these
cultures complement one another and share a common characteristic: a harmonious
relationship with nature and the environment. Whether Tay and Dao communities
in the lower lands or Hmong communities in the higher mountains, local people
have mastered the cultivation of both terraced rice fields and rocky mountain
slopes. Under every environmental condition, they have found suitable crops and
livestock that have become local specialties: rice in well-watered terraces,
maize and buckwheat on rocky and water-scarce slopes, water buffaloes and
horses in lower areas, and cattle and goats in the high mountains. Despite
these contrasts, both sides of Snake Pass share a common sight. Every spring,
peach trees burst into bloom, covering the landscape with their vibrant and
richly colored flowers.