Đền thờ Thần Nước (a)

Truyền thuyết kể rằng, khi xưa Đồng Văn là một vùng đá tai mèo khô cằn, hoang vu. Mùa đông lạnh giá, mùa hạ nóng nực. Bao bộ tộc đến đây định cư cũng phải bỏ đi. Đến lượt người Tày, họ được thần báo mộng dạy là vùng đất tốt, muốn sống yên ổn phải lập đền thờ, rồi chỉ cho họ một nơi có khe nước nhỏ chảy từ núi ra với một mầm cây mọc lên từ đó. Người Tày liền lập đền thờ thần nước, thần cây. Ngay sau đó nguồn nước bỗng tràn trề, trong lành mát mẻ, đất đai trở nên phì nhiêu, mầm cây nhỏ vụt lớn thành rừng xanh ngút ngàn; cuộc sống của dân làng trở nên ấm no, đầy đủ. Nhưng dư dả khiến lớp trẻ trở nên lười biếng. Họ suốt ngày say sưa, bê trễ việc đồng áng, thiếu thì vào rừng săn bắt, hái lượm, đốn gỗ làm nhà, làm củi, bỏ quên ngôi miếu khiến nó dần trở thành hoang phế.

Một đêm, vị thần hiện về, cảnh báo rằng nếu dân làng còn tiếp tục cuộc sống như thế thì ngài sẽ đưa cả vùng về với hoang vu, đói khát thuở nào. Ngay sáng hôm sau cả vùng Đồng Văn màu mỡ bỗng thu hẹp lại, nhường chỗ cho núi cao, vực sâu, nguồn nước lặn hết vào lòng đất. Hoảng sợ, dân làng tập hợp con cháu lại khuyên nhủ. Họ sửa sang lại ngôi đền, biện lễ cầu khấn hứa không tái phạm. Thần linh chứng giám, nhưng không khôi phục lại nguyên trạng, để lại cho Đồng Văn một phần đồng xanh lọt thỏm giữa bạt ngàn núi đá như một lời nhắc nhở.

Từ đó trở đi, người dân dặn nhau cùng bảo vệ ngôi đền, chọn đêm giao thừa (âm lịch) để làm lễ cầu xin nước. Họ không còn săn bắt, hái lượm mà trồng ngô lúa, hoa màu, nuôi gia súc, gia cầm để có cái ăn; không chặt phá rừng mà lấy đất trình tường, nung ngói làm nhà để tiết kiệm gỗ. Họ dặn nhau cùng nhau bảo vệ nguồn nước sạch cho cả khu vực.

Hóa thạch sinh vật biển độc đáo ở Đồng Văn (b)

Hãy quan sát kỹ những tảng đá ngay bên cạnh tấm biển này, quý vị sẽ phát hiện thấy rất nhiều những đốm nhỏ hình oval màu trắng đục.

Đây là hóa thạch của một loài sinh vật đơn bào sống trong môi trường biển cách ngày nay khoảng 345 triệu năm (vào kỷ Carbon). Chúng phát triển mạnh mẽ trong suốt gần 100 triệu năm và tuyệt diệt sau cuộc khủng hoảng sinh giới lớn nhất hành tinh xảy ra cách ngày nay khoảng 251 triệu năm (vào cuối kỷ Permi).

Những sinh vật kỳ lạ này có tên khoa học là trùng thoi (fusulinid), trông giống như những quả bóng bầu dục nhỏ kích thước cỡ hạt đậu tương. Sau khi chết, lớp vỏ vôi cứng của chúng được bảo tồn và trở thành hóa thạch. Các hóa thạch trùng thoi phong phú và được bảo tồn tốt rất có ích cho nghiên cứu, phân loại và xác lập lại điều kiện môi trường thành tạo của các đá chứa chúng.

Water Shrine (a)

The Water Shrine is located in Nghien Village, within Dong Van Old Town, Dong Van Commune. It stands at the foot of a limestone cliff overlooking a vast karst valley formed by tectonic activities.

According to local legend, Dong Van was once a barren and desolate land of jagged limestone mountains. Winters were bitterly cold, summers unbearably hot, and every group of settlers who came here eventually left. When the Tay people arrived, they were visited by a deity in a dream. The deity told them that the land was fertile but that, in order to live peacefully, they must build a shrine for worship. The deity then showed them a place where a small spring emerged from the mountain and where a young tree was growing nearby.

The Tay people built shrines to worship the Water Deity and the Tree Deity. Soon afterwards, abundant fresh water began to flow, the land became fertile, the small tree grew rapidly into a vast forest, and the villagers enjoyed a prosperous and comfortable life. However, prosperity gradually made the younger generation lazy. They spent their days drinking and neglecting their fields. When food was needed, they relied on hunting, gathering, and cutting down trees for timber and firewood. The shrine was neglected and gradually fell into ruin.

One night, the deity appeared and warned that if the villagers continued living in such a manner, the land would return to its former state of desolation and hardship. The next morning, the fertile plain of Dong Van suddenly shrank, giving way to high mountains and deep valleys, while the water sources disappeared underground.

Alarmed, the villagers gathered their descendants and reminded them of their responsibilities. They repaired the shrine and prepared offerings, promising not to repeat their mistakes. The deity accepted their sincerity but did not completely restore the former landscape. Instead, a small fertile valley remained amid the vast limestone mountains as a lasting reminder.

Since then, local people have continued to protect the shrine and have chosen Lunar New Year's Eve as the occasion to pray for water. They abandoned hunting and gathering as their primary means of subsistence and instead cultivated maize, rice, and other crops, while raising livestock and poultry. Rather than cutting down forests, they used rammed earth for walls and fired clay tiles for roofing in order to reduce the need for timber. They also passed down the responsibility of protecting the precious water resources that sustain the entire area.

Unique Marine Fossils in Dong Van (b)

Take a close look at the rocks beside this panel and you will notice numerous small, milky-white oval-shaped markings.

These are fossils of a single-celled marine organism that lived approximately 345 million years ago during the Carboniferous Period. The organisms flourished for nearly 100 million years before becoming extinct during the largest mass extinction event in Earth's history, which occurred about 251 million years ago at the end of the Permian Period.

These remarkable organisms are scientifically known as fusulinids. They resemble tiny rugby-ball-shaped fossils, approximately the size of soybean seeds. After the organisms died, their hard calcareous shells were preserved and eventually became fossils.

Abundant and well-preserved fusulinid fossils are extremely valuable for scientific research. They help geologists identify and classify rock formations and reconstruct the environmental conditions under which the host rocks were formed.