Rừng nghiến cổ thụ Cán Tỷ / Can Ty Old Primary Forest
12/10/2021
Thôn Sín Suối Hồ, xã Cán Tỷ của đồng bào dân tộc Mông nằm bên “hẻm vực Sông Miện” với các vách đá vôi dựng đứng xen với các thung lũng treo, thềm tích tụ travertine... Đặc biệt là trên thềm tích tụ travertine ở Sín Suối Hồ còn có rừng gỗ nghiến cổ thụ với hàng chục cây, chu vi thân tới 5,1-1,6m
Thôn Sín Suối Hồ, xã Cán Tỷ của đồng bào dân tộc Mông nằm bên “hẻm vực Sông Miện” với các vách đá vôi dựng đứng xen với các thung lũng treo, thềm tích tụ travertine... ở lưng chừng vách, tất cả đều được cho là do hoạt động của “đứt gãy Sông Miện”. Cũng ở đây còn có thể quan sát thấy một ranh giới tiếp xúc rất lý thú, hình thành trước đó, giữa đá vôi cổ hơn (khoảng 400 triệu năm trước) với đá lục nguyên (cát, bột, sét kết) trẻ hơn (khoảng 250 triệu năm trước).
Đặc biệt là trên thềm tích tụ travertine ở Sín Suối Hồ còn có rừng gỗ nghiến cổ thụ với hàng chục cây, chu vi thân tới 1,6-5,1m. Cây nghiến thường mọc ở các vùng đá vôi - những nơi thường rất cằn cỗi, thiếu cả đất lẫn nước, những yếu tố thiết yếu nhất để cây cối có thể sinh trưởng. Gỗ nghiến rất cứng chắc, đôi khi được xếp ngang hàng “tứ thiết” của Việt Nam, có lẽ là do được chắt chiu trong thời gian rất dài, hàng nhiều chục, thậm chí hàng trăm năm. Theo các nhà khoa học thì cây nghiến ở đây là loại nghiến đỏ (Excentrodendron tonkinense Gagnep.), một trong những quần thể còn hiếm gặp hơn ở Việt Nam, có tuổi khoảng 250 năm.
Trong hoàn cảnh sống thiếu thốn đến như vậy mà dân bản vẫn giữ được rừng nghiến này thì chắc chắn đó là một khu rừng thiêng, cùng với họ thách thức thời gian và mọi điều kiện khắc nghiệt của Cao nguyên đá. Rừng nghiến cổ thụ Cán Tỷ xứng đáng biểu tượng cho sức sống mãnh liệt của con người trên Công viên Địa chất Toàn cầu UNESCO Cao nguyên đá Đồng Văn.
Sin Suoi Ho Village,
Can Ty Commune, home to the Hmong ethnic community, is located beside the Mien
River Canyon, where steep limestone cliffs alternate with hanging valleys and
travertine terraces along the mountainsides. These landforms are believed to have
been created by the activity of the Mien River Fault. The area also provides an
interesting opportunity to observe the contact boundary between older limestone
formations (about 400 million years old) and younger clastic sedimentary rocks
(sandstone, siltstone, and shale) formed approximately 250 million years ago.
Particularly
noteworthy is the ancient nghien forest growing on the travertine depositional
terrace of Sin Suoi Ho. The forest contains dozens of mature trees, some with
trunk circumferences ranging from 1.6 to 5.1 meters. “Nghien” trees typically
grow in limestone areas, environments that are often extremely harsh and
lacking in both soil and water - the most essential conditions for plant
growth. “Nghien” wood is exceptionally hard and durable and is classified among
Vietnam’s “Four Precious Woods.” This remarkable quality is believed to result
from the tree’s very slow growth over many decades or even centuries. According
to scientists, the trees here belong to the red “nghien” species (Excentrodendron
tonkinense Gagnep.),
one of the rarest remaining populations in Vietnam, with an estimated age of
about 250 years.
That the local
community has preserved this forest despite living under such difficult
conditions suggests that it is regarded as a sacred forest. Together with the
people who protect it, the forest has withstood the passage of time and the
harsh environment of the karst plateau.
The ancient “nghien” forest of Can Ty stands as a symbol of
resilience and vitality, reflecting the enduring relationship between people
and nature in the Dong Van Karst Plateau UNESCO Global Geopark
BQL Công viên địa chất